Weekend nad Wartą

Na mapie Wielkopolski wiele jest miejsc, które warto odwiedzić. Jedno z nich to z pewnością Ląd nad Wartą. Przyjeżdża się tu przede wszystkim by podziwiać pocysterskie opactwo.

 

Image
Opactwo na horyzoncie

Choć niewielki Ląd znany był już w VII wieku to za właściwy początek jego świetności trzeba uznać rok 1175, gdy osiedlili się tu cystersi z klasztoru w Łeknie. XIII wiek to czas pokojnego rozwoju. Materialną świetnością klasztoru zachwiały walki o sukcesję po Przemyśle II. Dobre czasy wróciły za sprawą starosty generalnego Wielkopolski Wierzbięta z Paniewic.

 

W XVI wieku konflikty związane z reformacją i polonizacją klasztorów doprowadziły do odejścia zakonników pochodzenia niemieckiego – udali się oni do Henrykowa na Śląsku. Największą świetność lądzkie opactwo uzyskało za czasów opata Mikołaja Antoniego Łukomskiego (1697–1750). Był wielkim mecenasem sztuki, pod jego kierunkiem włoski architekt Pompeo Ferrari kontynuował rozpoczętą wcześniej barokową rozbudowę kościoła. Wypiękniał również powiększony klasztor.

Image
Wnętrze kościoła

Czas świetności skończył się, gdy Ląd znalazł się w zaborze pruskim. Prusacy ograbili klasztor i odebrali opactwu ziemię. W 1819 miasto znalazło się w granicach Królestwa Polskiego, arcybiskup warszawski Franciszek Skarbek-Malczewski został przez władze carskie zmuszony do kasaty opactwa.

Pocysterskie zabudowania trafiły w roku 1822 w ręce hrabiego Wacława Gutakowskiego. By je ratować przekonał władze carskie do nadania klasztoru kapucynom. Jednak ich obecność trwała krótko. Kapucyni zaangażowali się w powstanie styczniowe, ukrywali kapelana powstańczego, ojca Maksymiliana Tarejwo. Rosjanie powiesili Tarejwę w Koninie, zaś pozostałych zakonników wywieźli na Syberię. Klasztor ponownie uległ kasacji.

 

Czasy salezjańskie

Image
U stóp opactwa wyrósł gród

 

 

Po odzyskaniu niepodległości rozpoczęto poszukiwania nowego gospodarza, który przywrócił by klasztor do dawnej świetności. W kwietniu 1921 roku biskup włocławski Stanisław Zdzitowiecki przekazał obiekt pod opiekę Zgromadzenia Salezjańskiego. Utworzyli oni w klasztorze Małe Seminarium Duchowne.

 

Image
Rozpalenie ognia

Renowacje budynków przerwała wojna. Hitlerowcy urządzili w klasztorze obóz dla duchownych, których następnie wywozili do obozów koncentracyjnych. Potem w klasztorze mieściła się placówka Hitlerjugend. Salezjanie wrócili do Lądu w 1945 roku i reaktywowali działalność Małego Seminarium. Trwała ona tylko do 1952 roku. By uniknąć przejęcia klasztoru przez władze komunistyczne, salezjanie 4 lipca 1952 roku otworzyli w Lądzie Wyższe Seminarium Duchowne. To było dużo trudniejsze do zlikwidowania. Przetrwało szczęśliwie do naszych czasów.

 

Kościół i jego wspaniałości

 

 

Zespół opactwa pocysterskiego to jeden z cenniejszych obiektów sakralnych tego typu w Polsce. Pierwszy Kościół pod wezwaniem Najświętszej Panny Marii i św. Mikołaja został wzniesiony na przełomie XII i XIII wieku. Była to świątynia murowana z ciosów piaskowca, a następnie z cegły. Dzisiejszy barokowy kościół powstał na fundamentach pierwotnej budowli, pochodzi z XVII wieku. Wnętrze wypełnia cenne barokowe wyposażenie: ołtarz główny z rzeźbami świętych, rzeźbione stalle oraz obrazy. Cenne są również późnorenesansowe nagrobki z XVI w.

Dwudziestogłosowe organy, zbudowane przez brata cysterskiego, mistrza Józefa Koeglera. urzekają

Image
Sesja naukowa i piękna
brzmieniem, oraz pięknem dekoracji rzeźbiarskich i snycerskich. Koniecznie trzeba odwiedzić Salę Opacką na pierwszym piętrze południowego skrzydła klasztoru. Pełniła ona funkcję kapitularza. Autorem fresków, w tym zajmującego całą powierzchnię sufitu, jest Adam Swach. Trudno uwierzyć, że malarz potrzebował na wykonanie ogromnego malowidła jedynie 34 dni. Awaria centralnego ogrzewania doprowadziła do zalania fresku. Dziś zabezpieczony czeka na renowację.

 

Nie tylko sztuką

 

 

Po trudach zwiedzania zespołu klasztornego koniecznie trzeba wybrać się nad Wartę. Na poznawanie krainy starorzeczy i łąk, centrum Nadwarciańskiego Parku Krajobrazowego, najlepiej wyruszyć z Nowej Mariny

Image
Rejs po Warcie
zaprojektowanej i zbudowanej od podstaw w latach 2003/2004. Basen portowy i nabrzeże oferują 16 miejsc do cumowania przy pomostach pływających. Jest kawiarnia w której można coś zjeść, napić się kawy lub piwa. Przystań jest strzeżona całą dobę. U wejściu do basenu portowego wita wpływających wodniaków pomnik gęsi.

Sezon turystyczny trwa w Lądzie od 1 maja do 30 września. Wprawdzie w tym roku to już przysłowiowa „musztarda po obiedzie”, ale warto odwiedzić Ląd w czerwcu, podczas Ogólnopolskiego Festiwalu Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej. Jego organizatorem jest Muzeum Archeologiczne w Poznaniu (www.muzarp.poznan.pl/ ).

Wokół drewnianego grodziska odbywają się pokazy walk, występy zespołów tanecznych i wokalnych. Na dziesiątkach straganów można kupić miód, zioła i wszelkiego rodzaju „średniowieczne” pamiątki. W tym roku festiwal rozpoczęło symboliczne rozpalenie ognia za pomocą prasłowiańskiej metody. Jakie niespodzianki czekają w przyszłym jeszcze nie wiadomo, czas warto zarezerwować już dziś.

Image
Czarownicom stop

 

Pałac wolny od czarownic

 

 

Na nocleg, nie tylko podczas festiwalu, można polecić dawną rezydencję biskupią w sąsiednim Ciążeniu. To wieś położona na prawym brzegu rzeki Warty, 9 kilometrów na południowy zachód od Słupcy, przy drodze Pyzdry - Golina. Do 1818 r. stanowiła własność i jedną z rezydencji biskupów poznańskich. Barokowy pałac będący dawną rezydencją biskupia został wzniesiony w latach 1760-68.

Image
Pałac biskupi w Ciążeniu
To trójkondygnacyjny gmach, którego elewacje i niektóre wnętrza ozdobione są dekoracjami rokokowymi. Dziś pałac zajmuje Dom Pracy Twórczej oraz filia Biblioteki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wokół pałacu rozciąga się ciekawy park z XVIII wieku, w którym rośnie wiele starych drzew, m. in. lipa o obwodzie. 520 cm. Wysoki kopiec widokowy z XVIII w., zwany Kamienną lub Tatarską Górą został według tradycji usypany przez jeńców tatarskich. Warto zwrócić uwagę na kształt krat w oknach piwnicy prawej oficyny. To wzór średniowieczny, zapobiegający przedostawaniu się do wnętrza czarownic.

Rezerwacja miejsc w Domu Pracy Twórczej UAM tel. 061 522955.

 

{mosgoogle}